Wszystkie wpisy, których autorem jest Mariusz Stanisławczyk

Kolejne usprawnienia w interfejsie aplikacji WWW dla dLibra 5.0

W dalszym ciągu trwają intensywne prace nad najnowszą wersją dLibry oznaczoną numerem 5.0. Jedną z najistotniejszych rzeczy jest usprawnienie interfejsu użytkownika Aplikacji Czytelnika. Zmieniając istniejące funkcje i dodając nowe, przy wykorzystaniu rozwiązań Web 2.0, staramy się możliwie uprzyjemnić korzystanie z tej najczęściej używanej części systemu dLibra.
Ostatnio głównym obszarem prac był mechanizm wyszukiwania, w którym dokonaliśmy już wcześniej kilku istotnych zmian, m.in. dodając widok z miniaturami publikacji.
Obecnie zmieniliśmy sposób obsługiwania niejednoznaczności synonimów i zawężania zapytań do poszczególnych kolekcji. Na załączonym zrzucie z ekranu można zobaczyć obecną postać listy wyników wyszukiwania.

Zawężanie wyników wyszukiwania

Wybór wyrażeń niejednoznacznych pojawia się teraz w lewym obszarze, na stronie z wynikami wyszukiwania, a nie przed uruchomieniem wyszukiwania tak jak to ma miejsce w dLibrze 4.0. Dla tych, którzy mieli już okazję korzystać z biblioteki cyfrowej opartej na dLibrze, może być zauważalna różnica w segregowaniu wyrażeń; ich interfejs jest również usprawniony i wygodniejszy w użyciu. Inną zmianą w tym obszarze jest również możliwość selekcji dowolnej liczby kolekcji, do których ograniczone ma być wyszukiwanie.

Przygotowaliśmy również szereg zmian w interfejsie przeglądania treści publikacji. Przy przeglądaniu publikacji na dole ekranu pojawiał się będzie funkcjonalny pasek narzędzi, w którym będzie możliwy dostęp do wybranych funkcji profilu użytkownika.

Przeglądanie treści publikacji

W stosunku do poprzedniej wersji uległ również zmianie sam mechanizm pytania się użytkownika o sposób prezentowania treści (np. aplet DjVu czy samodzielnie zainstalowana przez użytkownika wtyczka) – teraz każdy format danych będzie miał wybrany domyślny sposób prezentacji treści, a istnienia alternatywnych możliwości będzie sygnalizowane na wspomnianym pasku.

Ostatnią rzeczą, o której warto wspomnieć są usprawnienia mechanizmu dodawania publikacji poprzez strony WWW biblioteki cyfrowej, przydatne np. w repozytoriach instytucjonalnych. Ta nowa funkcjonalność była prezentowana na spotkaniu użytkowników dLibry zorganizowanym przy konferencji PBC 2009. Po części za sprawą głosów naszych użytkowników zdecydowaliśmy się, jeszcze przed oficjalnym wydaniem wersji 5.0, na dodanie kilku usprawnień. Załączony zrzut z ekranu ukazuje aktualny interfejs drugiego kroku kreatora publikacji osadzonego w Aplikacji Czytelnika.

Kreator dodawania publikacji przez WWW

Prezentowane funkcjonalności są oczywiście jeszcze w fazie testów i w dalszym ciągu każda z nich może ulec zmianie. W połowie sierpnia planujemy zakończyć prace rozwojowe nad dLibrą 5.0 i przejść do fazy testów poprzedzającej wydanie tej wersji.

Reportaż o digitalizacji dziedzictwa kulturowego w Polsce

Na stronie Narodowego Instytut Audiowizualnego można obejrzeć interesujące reportaże dotyczące digitalizacji kultury w Polsce. Inicjatywa ta wspierana jest przez Centra Kompetencji, powołane przez Ministerstwo Kultury w 2009 roku.

Reportaż jest podzielony na 3 odcinki:

Problematyka tego skomplikowanego procesu, zadania jak i również wyzwania wiążące się z nim, przybliżone są przez ekspertów z dziedziny archiwizacji i digitalizacji. Wypowiadają się również eksperci z Biblioteki Narodowej, Filmoteki Narodowej, NAC i z Narodowego Instytutu Audiowizualnego, którzy przybliżają problem od strony prawnej, finansowej, a także organizacyjnej. Nie brakuje również wypowiedzi przedstawicieli Ministerstwa Kultury oraz dyrektorów instytucji kulturalnych, którzy bezpośrednio opowiadają o digitalizacji zabytków muzealnych, audiowizualnych i fotograficznych.

Warto prześledzić temat i przekonać się samemu jak dalece trudna i czasochłonna może być digitalizacja kultury; jak wiele czynników pośrednich jest z nią związanych.

Konferencja SparkUp 2010

Pierwsza w Polsce konferencja web developerów i web designerów SparkUp 2010 odbyła się 25-ego maja 2010 w Poznaniu. Program konferencji dzielił się na dwie równoległe ścieżki – UX/Web Design i Web Development.

Pierwsza ścieżka, bardziej teoretyczna i wizjonerska, mówiła o technologiach czy technikach przede wszystkim w kontekście kreowania użytecznych interfejsów użytkownika. Można było posłuchać wykładu dwóch znakomitych specjalistów w dziedzinie usability – Andy`ego Budda, z firmy Clearleft Ltd oraz Marka Kasperskiego z firmy ThinkLab, współautora książki „Projektowanie stron www. Użyteczność w praktyce”. Będąc na wykładzie tego ostatniego zaobserwowałem kilka rzeczy, które warto będzie zaimplementować (czy zmienić 😉 ) w aplikacji www dLibry i dMuseion.
Następni prelegenci przedstawili rzecz już z bardziej technicznej strony – Remy Sharp (z LeftLogic), który przemawiał na konferencji dwukrotnie w kwestii jQuery oraz Inayaili de León, znakomita projektantka www, poruszyła temat błędnych praktyk w CSS. Na deser można było posłuchać doświadczeń Antony`ego Ribota w kwestii projektowania UI na urządzenia mobilne.

Drugą ścieżkę, bardziej programistyczną, rozpoczął oficjalny web evangelist Opera Software – Bruce Lawson, który prezentacją pt. „Web Development 2.0” w interesujący i zabawny sposób przedstawił przyszłość www pod szyldem HTML5 i CSS3. Dalsze godziny należały do wspomnianego już Remy Sharpa, który wymiatał z przykładami jQuery w prelekcji „jQuery:write less do more”, Bartka Zassa z Microsoft, opowiadającego o Silverlight oraz Matta Biddulpha z Nokia, czarującego słuchaczy możliwościami współczesnego telefonu.
Jedna z prelekcji tej ścieżki należała do Piotra Czekały z INSYS, który przedstawił interesujący wykład nt. sposobów optymalizacji frontendu, przypominając programistom o obowiązku redukcji żądań HTTP, kompresji formatów graficznych i optymalizacji skryptów. Jest to kolejna rzecz poruszona na konferencji, którą planujemy przeanalizować w aplikacjach www dLibry i dMuseion.

Choć brakowało mi w programie jednego dużego gracza – Adobe (Flash i/lub Flex), to ostatecznie z konferencji wyszedłem całkiem rad, z poczuciem dobrze wykorzystanego czasu. Bardzo dobre wrażenie sprawiało również miejsce konferencji – Centrum Kongresowo-Dydaktyczne Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu oraz niczego sobie poczęstunek :).
Sądząc po liczbie uczestników SparkUp przyjął się znakomicie i możemy spodziewać się kolejnego w przyszłym roku – być może już dwudniowego.

Krytyczna luka w Javie załatana

Jakiś czas temu świat obiegła informacja o znalezieniu krytycznej luki bezpieczeństwa w JRE (Java Runtime Environment), która pozwalała za pośrednictwem komponentu Java Web Start uruchomić dowolny kod.

Dla przykładu błąd mógł zadziałać w momencie próby uruchomienia apletu Javy na dowolnej stronie HTML. Problem polegał na tym, iż nie istniał żaden mechanizm walidacji parametrów przekazywanych do wewnętrznie wywoływanej komendy „javaws.exe” tak, że odpowiednio przygotowany kod HTML umożliwiał przeprowadzenie ataku i wywołanie złośliwego kodu. Luka dotyczyła przede wszystkim systemów operacyjnych z rodziny Windows, choć prawdopodobnie było możliwe przeprowadzenie ataku również na systemach Linux.

Początkową reakcję ze strony Oracle trudno byłoby nazwać odpowiedzialną – mimo zanotowanych ataków, łata nie została przygotowana w trybie natychmiastowym; jednak dzięki działaniom i nagłośnieniu sprawy przez testerów bezpieczeństwa, firma zdecydowała się wydać (z lekką zwłoką) poprawkę luki wraz Java 6 Update 20. W samej notce do wydania Update 20 można znaleźć niepozorną informację o poprawie błędu; przetestowano również rozwiązanie i zaproponowany przez m.in. Travisa Ormandy z Google Security Research, sposób na włamanie nie jest już skuteczny.
Równolegle sposób na włam zaproponował także Ruben Santamarta, którego kod proof-of-concept można prześledzić na stronie : http://www.exploit-db.com/download/12122.

Ostatecznie lukę załatano, dzięki czemu po instalacji poprawki korzystanie z rozwiązań Java Web Start Framework powinno być bezpieczne. JWS jest ogólnie znanym i często stosowanym standardem – również w dLibrze, gdy z poziomu aplikacji czytelnika uruchamiamy aplikację administratora/redaktora.
Wszystkim, którzy jeszcze tego nie zrobili polecamy niezwłocznie zainstalować najnowszą poprawkę JRE.

JavaFX – technologia do spraw efektów specjalnych

Rodzina technologii Java rośnie w siłę na rynku rozwiązań multimedialnych w Internecie. Mowa tutaj o platformie programistycznej JavaFX – nowym rozwiązaniu o szerokich możliwościach, uniwersalnych zastosowaniach oraz szczególnym wsparciu dla aplikacji internetowych, tzw. Rich Internet Applications (RIA).

Do niedawna monopol w obszarze rozwiązań multimedialnych RIA należał do technologii Flash firmy Adobe. W roku 2006 do konkurencji przystąpił Microsoft wraz z platformą Silverlight. Z kolei w maju 2007 roku Sun Microsystems (obecnie już Oracle) po raz pierwszy zapowiedział wydanie własnego rozwiązania tego typu, opartego o technologię Java. Tak świat po raz pierwszy usłyszał o JavaFX.

Z programistycznego punktu widzenia JavaFX jest zupełnie nowym językiem skryptowym, w którym położono specjalny nacisk na ułatwienie tworzenia aplikacji multimedialnych. W praktyce oznacza to, że JavaFX doskonale integrując się ze środowiskiem Javy, pozwala na wprowadzenie do standardowych aplikacji wielu atrakcyjnych rozwiązań multimedialnych – animacji, grafik, filmów. Chociaż konkurencja oferuje podobne rozwiązania, to jednak przewagą JavaFX jest przede wszystkim jej uniwersalność – może być stosowana do produkcji RIA, standardowych aplikacji okienkowych, aplikacji do telefonów komórkowych, gier, prezentacji graficznych i do prezentacji na platformach telewizyjnych.

Przykłady obrazujące rozbudowane możliwości JavaFX można zobaczyć na oficjalnej stronie technologii: http://javafx.com/samples/
Ostatnio platforma została również użyta na oficjalnej stronie igrzysk zimowych 2010 w Vancouver: http://www.vancouver2010.com/olympic-medals/geo-view/

Zespół Bibliotek Cyfrowych PCSS również postanowił skorzystać z dobrodziejstw JavaFX. Efekty prac widoczne będą w najnowszej wersji systemu dLibra (5.0) oraz pierwszej wersji systemu dMuseion, na potrzeby których opracowano opartą o technologie JavaFX wtyczkę, służącą do przeglądania przez czytelników publikacji graficznych.